Juliusz dla autorek biografii Ludwika Flecka

„Juliusz” jest przyznawany za najlepszą biografię napisaną i wydaną po polsku w poprzednim roku. Ciesielska i Wacławik otrzymały statuetkę oraz 60 tys. zł za książkę wydaną przez Wydawnictwo Agora.

Fundatorem nagrody jest Miasto Rybnik, a statuetkę wręczył prezydent Rybnika, Piotr Kuczera. Patronem wyróżnienia jest Juliusz Roger, XIX-wieczny lekarz, przyrodnik i etnograf. Prezydent podkreślił, że jego działalność społeczna i szacunek dla lokalnego dziedzictwa inspirują miasto do wspierania otwartości, dialogu i humanistycznego spojrzenia na drugiego człowieka.

Laudację książki wygłosiła dr Paulina Małochleb, członkini jury. Opisała biografię jako opowieść łączącą sympatię i okrucieństwo, pamięć i niewiedzę oraz historię jednostki z losami większych społeczności. Zwróciła uwagę, że autorki nie przedstawiają ocalenia Flecka jako szczęśliwego zakończenia ani nie sugerują, że późniejsze osiągnięcia mogły wyrównać doznane krzywdy.

Ludwik Fleck był lekarzem, mikrobiologiem i filozofem nauki, a podczas I wojny światowej służył w armii austro-węgierskiej. Z powodu żydowskiego pochodzenia wykluczono go z pracy na uniwersytecie; prowadził prywatne laboratorium i napisał pracę „Powstanie i rozwój faktu naukowego”. W czasie wojny mieszkał w getcie lwowskim, prowadził badania nad tyfusem, był więźniem Auschwitz i Buchenwaldu, a także pracował w filii Instytutu Higieny Waffen SS, przygotowując prace naukowe za przełożonych.

Po wojnie Fleck zeznawał w Norymberdze przeciwko IG Farben, został profesorem w Lublinie i kierował Zakładem Mikrobiologii. Nie przyjęto go na Uniwersytet Wrocławski, a od głównych nurtów medycyny oddzielały go żelazna kurtyna i długi zakaz wyjazdu. Ostatnie cztery lata życia spędził w Izraelu.

Autorki przez lata szukały dokumentów i sprawdzały informacje o Flecku w Polsce, Ukrainie, Niemczech i Izraelu. Odtworzyły losy jego rodziny, sprostowały błędy dotyczące jego życia i odkryły istnienie brata, o którym wcześniej niemal nie wspominano. Jak podkreśliła Małochleb, Fleck był znany wśród filozofów nauki, ale wiedza o jego życiu pozostawała zaskakująco ograniczona.

Do konkursu zgłoszono 52 książki, a Kapituła wyłoniła pięć nominowanych. Oprócz zwycięskiej biografii były to: „Wańkowicz. Życie na kraterze” Łukasza Garbala (Wydawnictwo Czarne), „Idol. Życie doczesne i pośmiertne Karola Marska” Krzysztofa Iszkowskiego (Wydawnictwo Agora), „Najmądrzejszy. Biografia Sokratesa” Krzysztofa Łapińskiego (Wydawnictwo Agora) oraz „Felicita! Psychobiografia Felicity Vestvali” Piotra Szaroty (Wydawnictwo Krytyki Politycznej).

Jury tworzyli: prof. Zbigniew Kadłubek, przewodniczący, Dorota Karaś, Agata Kasprolewicz, dr Paulina Małochleb i Marcin Musiał. Pracami Kapituły opiekowała się Paulina Rzymanek, sekretarzyni nagrody.

Nagrodę przyznano po raz pierwszy w 2016 roku, a od 2019 roku wyróżnienie trafia do autora lub autorki najlepszej biografii napisanej i wydanej w języku polskim. Gala jest częścią Rybnickiego Festiwalu Biografii, organizowanego przez Powiatową i Miejską Bibliotekę Publiczną w Rybniku. Druga edycja festiwalu odbywa się pod hasłem „Poza granice”; w programie są spotkania autorskie, rozmowy o biografistyce oraz spotkania z osobami nominowanymi i członkami Kapituły.

_{Źródło: Urząd Miasta Rybnika}